Trasformassion ëd Lorentz

J' equassion ëd trasformassion ëd Lorentz a son d' equassion ch'a goerno ant la relatività limità le relassion antra le coordinà spassiaj e temporaj ëd doi osservator S e S' ch'a l'han j' ass coordinà antra 'd lor paralej, j' ass dj' assisse coincident e j'orìgin coincidente ai temp t=t' =0, con S' ch'a bogia rëspet a S arlongh l'ass dj'assisse vers drita con andi v.

J'equassion, ch'as oten-o dai doi postulà d'Einstein, a son:

y'=y
z'=z

Coste relassion a son ëstàite otnùe për la prima vira da Hendrik Lorentz anviron dël 1890, an relassion al problema dël camp eletromagnétich ëd na caria an moviment.

L'invariansa dl'andi dla lus Modifiché

Conforma a j'equassion ëd Lorentz, l'andi dla lus a resta l'istess ant ij doi sistema d'arferiment S e S'. Butoma an efet che un signal luminos a parta da l'orìgin O al temp t=0 e ch'a bogia ant la diression x. A rivrà al pont x=X al temp . Rëspet a S', ël signal a riva al pont

al temp

.

Antlora l'andi calcolà an S' a resta

.

Adission ëd j'andi Modifiché

Butoma che n'oget a bogia arlongh la diression ëd j'ass dj'assisse con andi u u u' rëspet ai doi sistema d'arferiment. Antlora,

o bin

.

La contrassion ëd le longheur Modifiché

La longheur ëd n'oget a l'é la distansa antra soe estremità. Tutun, si n'oget a bogia rëspet a n'osservator ch'a veul ëmzurene la longheur, le posission ëd soe estremità a devo esse argistrà ëd fasson simultania. Ch'as consìdera na sbara con estremità a e b an arpòs rëspet a O' e paralela a l'ass x'. Soe longheur ant ij doi sistema a saran e . Le traformassion ëd Lorentz a smon-o

e

con l'istess valor ëd t. An fasend la sotrassion as treuva

visadì

.

Dagià che , a-i na ven che L<L'. Sòn a veul dì che l'osservator an O a mzura na longheur pi curta che col an O': j'oget ch'a bogio a së s-ciàiro pi curt.

La dilatassion dël temp Modifiché

N'antërval ëd temp a peul esse definì tanme ël temp ch'a-i passa antra doi event coma mzurà da n'osservator, antant che n'event a l'é cheicòs ch'a-i suced ant un pont particolar ëd lë spassi a 'n temp particolar.

Ch'as consìdero doi event ch'as dësrolo ant l'istess pòst x' rëspet a O', a n'antërval ëd temp . Për n'osservator an O, l'antërval ëd temp a l'é . Për trové la relassion antra ij temp ëd costi event, tanme mzurà dai doi osservator, as peul aplichesse la dariera dle trasformassion ëd Lorentz, otnenda

.

Antlora, an fasend la sotrassion,

visadì

.

Donca T>T': ij process a smijo duré 'd pi cand as dësrolo ant un còrp ch'a bogia rëspet a n'osservator che cand ël còrp a l'é an rechie rëspet a l'osservator.